MRP คืออะไร ? ต่างจาก ERP อย่างไร เลือกใช้อะไรดี

Key Takeaways

• MRP คืออะไร ระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่ช่วยให้โรงงานรับรู้การสั่งซื้อชิ้นส่วนแต่ละชิ้น ทั้งเรื่องช่วงเวลา และจำนวนที่ถูกต้อง ส่งผลให้กระบวนการผลิตเดินหน้าได้ต่อเนื่องไม่มีติดขัด
• เป้าหมายหลักของระบบคือการรักษาสมดุลสินค้าคงคลัง ไม่ให้มีของค้างคลังจนเงินทุนจมอยู่กับที่ หรือเผชิญปัญหาของขาดมือที่ทำให้กระจายสินค้าให้ลูกค้าล่าช้ากว่ากำหนดการที่วางไว้
• ระบบจะประมวลผลข้อมูลจากแผนการผลิตหลัก รายการวัตถุดิบ (BOM) และจำนวนสินค้าคงคลังที่มีอยู่จริง นำมาใช้วางแผนการสั่งซื้อรวมถึงจัดลำดับงานให้แม่นยำกว่าการใช้คนจดบันทึก
• การใช้เครื่องมือนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากการคาดเดาที่คลาดเคลื่อน ทำให้ธุรกิจบริหารจัดการสิ่งที่มีอยู่ได้เต็มประสิทธิภาพ และมองเห็นภาพรวมต้นทุนการผลิตได้รอบด้านยิ่งขึ้น

MRP คือระบบบริหารจัดการวัตถุดิบที่ช่วยแก้ปัญหาการผลิตสินค้าไม่ทันกำหนดจากการขาดชิ้นส่วนหลัก หรือการสั่งของมาเก็บไว้มากเกินไปจนทุนจม หลายโรงงานเจอปัญหาการคาดเดาปริมาณวัสดุด้วยความรู้สึก นำไปสู่ความล่าช้าในการส่งมอบสินค้าและสูญเสียความเชื่อมั่นจากคู่ค้าโดยตรง

บทความนี้ Grid WMS ผู้ให้บริการ ระบบจัดการคลังสินค้า จะอธิบายกลไกการทำงานของระบบวางแผนความต้องการวัสดุ แสดงให้เห็นขั้นตอนการประสานงานที่สอดคล้องกันระหว่างฝ่ายจัดซื้อ และฝ่ายโรงงาน ข้อมูลชุดนี้ช่วยเปลี่ยนวิธีจัดการทรัพยากรให้ถูกต้องตรงตามจริง พร้อมทั้งลดความสูญเสียจากวัสดุเสื่อมสภาพในคลังสินค้าค่ะ

เลือกอ่านตามหัวข้อ

• MRP คืออะไร ?
• ระบบ MRP มีองค์ประกอบหลักอะไรบ้าง ?
• ความต่างของ ERP กับ MRP คืออะไรบ้าง ?
• เลือกใช้ระบบไหนให้เหมาะกับธุรกิจมากที่สุด ?
• สิ่งที่คนมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับคำว่า MRP คืออะไร ?
• สรุป

MRP คืออะไร ?

MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางควบคุมข้อมูลการผลิต ช่วยหนุนให้โรงงานผลิตสินค้าได้ครบตามจำนวนและทันเวลาที่กำหนด ระบบนี้ช่วยลดปัญหาการสั่งซื้อวัตถุดิบซ้ำซ้อนหรือการมีของในคลังมากเกินไป ตัวสินค้าที่เกินมาจะกลายเป็น ต้นทุนจม ค้างอยู่ในพื้นที่โรงงานโดยเปล่าประโยชน์ค่ะ

การนำระบบนี้มาใช้ช่วยลดความผิดพลาดจากการประเมินและการนับสต็อกด้วยมือที่มักคลาดเคลื่อน การทำงานจะอ้างอิงจากแผนการผลิตหลักและระยะเวลาการส่งของจากคู่ค้า โรงงานผลิตคอมพิวเตอร์จะรู้ล่วงหน้าว่าต้องสั่งวัตถุดิบให้มาถึงวันอังคาร เพื่อนำไปผลิตวันพุธ และส่งมอบให้ลูกค้าทันวันศุกร์ในสัปดาห์เดียวกัน

ความหมายของ Material Requirement Planning ที่คนทำโรงงานต้องรู้

MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่เชื่อมโยงข้อมูลจากแผนการผลิตหลักเข้ากับรายการส่วนประกอบสินค้า (BOM) นำมาคำนวณจำนวนวัตถุดิบที่ต้องใช้จริงตามช่วงเวลา ระบบจะวิเคราะห์ข้อมูลย้อนกลับจากวันส่งมอบงาน พร้อมกำหนดวันสั่งซื้อและวันรับของให้สอดคล้องกับระยะเวลาการรอคอยสินค้าของคู่ค้าแต่ละราย

การทำงานของระบบนี้จะดึงข้อมูลจากฐานข้อมูลหลัก เช่น แผนการผลิต ยอดสินค้าคงคลังปัจจุบัน และโครงสร้างสินค้าที่ระบุชิ้นส่วนทุกชิ้นอย่างละเอียด ข้อมูลเหล่านี้นำมาช่วยหนุนให้ฝ่ายจัดซื้อรับรู้ข้อมูลการออกใบสั่งซื้อแต่ละช่วงเวลา ป้องกันปัญหาของขาดมือจนเครื่องจักรต้องหยุดทำงาน

ระบบจะเปลี่ยนการคาดเดาให้เป็นการวางแผนผ่านตัวเลขจริง สังเกตได้จากการคำนวณยอดสั่งน็อต และสกรูจำนวน 5,000 ตัว ล่วงหน้า 7 วันทำการ ก่อนเริ่มเข้าสู่ขั้นตอนการบรรจุสินค้าตามที่ระบุไว้ในแผนงานประจำเดือนค่ะ

ระบบ MRP คือตัวช่วยจัดการวัตถุดิบให้พอดีกับความต้องการ

ระบบ MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่เปลี่ยนจำนวนสั่งซื้อจากลูกค้าให้กลายเป็นรายการชิ้นส่วนที่ต้องใช้จริงในโรงงาน ระบบจะคำนวณปริมาณวัตถุดิบที่ต้องใช้โดยประมวลผลจากโครงสร้างสินค้า (BOM) ควบคู่กับการนับปริมาณสินค้าคงเหลือปัจจุบัน นำมาเป็นข้อมูลจัดเตรียมของได้พอดี

การคำนวณที่ถี่ถ้วนตัดปัญหาเรื่องต้นทุนจมจากการเก็บของเกินจำเป็น พร้อมทั้งอุดรอยรั่วเรื่องวัตถุดิบขาดแคลนจนทำให้แผนการผลิตเสียหาย ระบบจะนำ Lead Time หรือระยะเวลาจัดส่งของคู่ค้ามาประมวลผลร่วมด้วย เพื่อระบุวันที่ต้องเริ่มสั่งซื้อให้ทันเวลาผลิต

กรณีที่โรงงานต้องการส่งมอบเฟอร์นิเจอร์ 50 ชิ้น ภายในวันที่ 25 ระบบจะคำนวณถอยหลังให้ทันที พร้อมระบุว่าต้องเริ่มซื้อไม้ตั้งแต่วันที่ 5 ตัววัตถุดิบจะมาถึงโรงงานพร้อมเริ่มงานในวันที่ 15 ตามแผนที่วางไว้ค่ะ

โปรแกรม MRP คือเครื่องมือคำนวณการสั่งซื้อแบบอัตโนมัติ

โปรแกรม MRP คือระบบวางแผนจัดการวัตถุดิบที่ใช้คอมพิวเตอร์คำนวณแทนคน ระบุได้ว่าต้องสั่งซื้อชิ้นส่วนไหน ปริมาณเท่าไหร่ และต้องสั่งวันไหนให้ทันใช้งาน ระบบจะดึงข้อมูลจากแผนการผลิตหลักมาวิเคราะห์ย้อนกลับหาชิ้นส่วนประกอบทุกชิ้น ช่วยตัดปัญหาเรื่องของขาดมือหรือมีสินค้าคงคลังค้างนานเกินความจำเป็น 

การทำงานของโปรแกรมยึดตามระยะเวลาส่งมอบของคู่ค้าแต่ละราย ช่วยให้การออกใบสั่งซื้อตรงช่วงเวลาพอดีถ้าฝ่ายผลิตเปลี่ยนแผนงานกะทันหัน ตัวเลขการสั่งซื้อจะปรับเปลี่ยนตามสภาพจริงทันที ฝ่ายจัดซื้อลดภาระการทำไฟล์เอกสารแยกส่วนลงได้มาก

ระบบนี้พบได้บ่อยในโรงงานประกอบรถยนต์ที่ต้องบริหารชิ้นส่วน มากกว่า 10,000 รายการ โดยชิ้นส่วนทั้งหมดต้องส่งเข้าไลน์ผลิตแบบ Just-in-Time หนุนให้รถยนต์ประกอบเสร็จตามเป้าหมายโดยไม่มีงานค้างรออะไหล่แม้แต่ชิ้นเดียวค่ะ

ระบบ MRP มีองค์ประกอบหลักอะไรบ้าง ?

ระบบ MRP หรือ Material Requirements Planning คือการวางแผนการสั่งซื้อและเตรียมวัตถุดิบให้สอดคล้องกับความต้องการใช้จริงในสายการผลิต ช่วยตัดปัญหาของขาดมือจนเครื่องจักรต้องหยุดทำงาน การทำงานของระบบนี้จะประมวลผลผ่าน 3 ข้อมูลพื้นฐาน ที่เชื่อมโยงกัน

กลไกนี้ช่วยคำนวณว่าต้องสั่งซื้อชิ้นส่วนไหน จำนวนเท่าไร และควรให้ของมาส่งถึงหน้าโรงงานวันไหน ให้ทันกับตารางงานที่วางไว้ ข้อมูลขาเข้าที่รัดกุมช่วยลดการถือครองสินค้าคงคลังที่เกินความจำเป็น

องค์ประกอบที่เป็นฟันเฟืองหลักประกอบด้วยข้อมูลรายละเอียดชิ้นส่วนทุกรายการที่ใช้ประกอบสินค้า จำนวนสินค้าคงเหลือในคลัง และแผนผังระยะเวลาการทำงานทั้งหมด ข้อมูลเหล่านี้ต้องอัปเดตแบบเรียลไทม์ หนุนให้โปรแกรมคำนวณผลลัพธ์ออกมาเป็นใบสั่งซื้อที่สอดคล้องกับหน้างานจริงค่ะ

บัญชีรายการวัสดุ (BOM) สูตรการผลิตที่แจกแจงชิ้นส่วนโรงงาน

Bill of Materials หรือ BOM ทำหน้าที่เป็นสูตรการผลิตที่ระบุรายการวัตถุดิบ ส่วนประกอบและจำนวนที่ต้องใช้ในการสร้างสินค้าหนึ่งหน่วยอย่างละเอียด หนุนให้ระบบ MRP คำนวณความต้องการวัสดุได้ถูกต้อง ข้อมูลนี้เป็นเสมือนพิมพ์เขียวที่เปิดทางให้ฝ่ายผลิตรู้ว่าต้องหยิบชิ้นส่วนรหัสไหนมาประกอบเข้าด้วยกันในแต่ละขั้นตอน กรณีที่โครงสร้าง BOM ผิดพลาดจะส่งผลให้การสั่งซื้อของระบบ MRP คลาดเคลื่อนจนเกิดปัญหาของขาดคลังได้ทันที

การแจกแจงรายการใน BOM จะจัดลำดับชั้นตั้งแต่สินค้าสำเร็จรูปรวมถึงวัตถุดิบต้นน้ำระบุความสัมพันธ์ของชิ้นส่วนแต่ละประเภท ข้อมูลที่รัดกุมเปิดทางให้โรงงานประเมินต้นทุนสินค้ามาตรฐานได้จากราคาวัตถุดิบรายตัวที่ระบุไว้ในบัญชี เห็นภาพได้จากการผลิตรถจักรยาน 1 คัน ระบบจะแยกรายการออกมาเป็นเฟรม 1 ชิ้น ล้อ 2 วง และน็อตขนาด 10 มิลลิเมตร อีกจำนวน 12 ตัว ตามโครงสร้างที่บันทึกไว้ในฐานข้อมูลค่ะ

การติดตามยอดสินค้าคงคลังปัจจุบัน

ระบบต้องการสถานะสินค้าคงคลังที่อัปเดตเพื่อตอบคำถามว่า MRP คืออะไร ในเชิงการใช้งานจริงสิ่งนี้หมายถึงการคำนวณความต้องการวัสดุที่ต้องสั่งซื้อเพิ่มให้พอดีกับการผลิต การเช็คสถานะตรงนี้ไม่ใช่แค่การดูจำนวนรวมในคอมพิวเตอร์ แต่ต้องหักลบสินค้าที่ถูกจองไว้แล้วและบวกจำนวนที่กำลังเดินทางมาส่งเข้าไปด้วย หนุนให้ระบบเห็นตัวเลขสุทธิที่นำไปเบิกใช้ได้

พนักงานคลังสินค้าควรเน้นทำ Cycle count คือการสุ่มตรวจรายวันแทนการรอปิดคลังเพื่อเช็คใหญ่ตอนสิ้นปี วิธีนี้ลดความคลาดเคลื่อนของข้อมูลที่เกิดจากการบันทึกรับเข้าผิดหรือสินค้าเสียหายในชั้นวาง การรักษาความถูกต้องของข้อมูลให้อยู่ในระดับสูงส่งผลดีต่อการลดระยะเวลารอคอยของฝ่ายจัดซื้อ เพราะพนักงานไม่ต้องเสียเวลาเดินไปเช็คสินค้าที่หน้าชั้นวางซ้ำซ้อนก่อนออกใบสั่งซื้อ

ตารางการผลิตหลัก (MPS) ตัวกำหนดทิศทางงานในโรงงาน

ตารางการผลิตหลัก หรือ MPS คือการกำหนดเป้าหมายว่าโรงงานจะผลิตสินค้าอะไร จำนวนเท่าไร ในช่วงเวลาที่แน่นอน ทำให้เข้าใจภาพรวมว่า MRP คืออะไรในเชิงเทคนิค แผนผลิตหลักทำหน้าที่กระจายความต้องการสินค้าสำเร็จรูปไปสู่การวางแผนวัสดุ นำไปสู่การคำนวณจำนวนชิ้นส่วนและวัตถุดิบที่ต้องจัดเตรียมให้ครบถ้วนตามกำหนดส่งมอบ

การทำงานที่สอดประสานกันบรรเทาปัญหาสินค้าค้างคลังหรือของขาดหน้างานที่ทำให้สายการผลิตหยุดชะงัก แผนงานที่ชัดเจนบอกให้ฝ่ายจัดซื้อรู้ล่วงหน้าว่าต้องสั่งของจากซัพพลายเออร์วันไหน โดยอิงจาก BOM หรือสูตรการผลิตที่บันทึกไว้ในระบบคอมพิวเตอร์ ควบคุมระยะเวลาการรอคอยวัสดุจากภายนอก

โรงงานที่บริหารจัดการได้ดีมักเลือกแผนงานที่ปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์จริงแต่ยังคงตรึงแผนในช่วง 7-14 วัน แรกไว้ การกำหนดช่วงเวลาที่ห้ามแก้ไขแผนกะทันหันเปิดทางให้คลังสินค้าเตรียมเบิกจ่ายวัสดุได้ถูกต้อง พร้อมควบคุมอัตราการสูญเสียในกระบวนการผลิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดค่ะ

ความต่างของ ERP กับ MRP คืออะไรบ้าง ?

MRP คือระบบที่เน้นจัดการวัตถุดิบและแผนการผลิตภายในโรงงานเป็นหลัก นำไปสู่การจัดเตรียมชิ้นส่วนครบถ้วนในเวลาที่ต้องการ ส่วน ERP คือระบบบริหารจัดการทรัพยากรทั้งองค์กรที่ครอบคลุมมากกว่าแค่การผลิต โดยดึงข้อมูลจากฝ่ายบัญชี งานขาย และทรัพยากรบุคคลมารวมไว้ที่เดียว หนุนให้ผู้บริหารมองเห็นภาพรวมของธุรกิจได้แบบเรียลไทม์

การเข้าใจว่า MRP คืออะไร จะเปิดทางให้เห็นรากฐานของระบบโรงงานที่ใช้ข้อมูลจากรายการส่วนประกอบสินค้าหรือ BOM และแผนผลิตหลักมาคำนวณวันสั่งซื้อของ ระบบนี้บรรเทาปัญหาทุนจมจากสินค้าคงคลังล้นหรือเครื่องจักรหยุดชะงักเพราะขาดอะไหล่เพียงชิ้นเดียวได้อย่างรัดกุม ต่างจาก ERP ที่ทำหน้าที่เชื่อมต่อข้อมูลเหล่านี้เข้ากับกระแสเงินสดและยอดขายเพื่อวางแผนการเติบโตในระยะยาว

กรณีที่โรงงานเฟอร์นิเจอร์ใช้ MRP จะรู้ว่าต้องสั่งไม้ และน็อตตอนไหน นำไปสู่การผลิตทันส่งมอบ แต่ถ้าอัปเกรดเป็น ERP จะรู้ไปถึงว่าการผลิตรอบนี้ทำกำไรได้กี่เปอร์เซ็นต์หลังจากหักค่าแรง และค่าขนส่ง ส่งผลให้การเลือกใช้ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของข้อมูลที่ต้องการบริหารจัดการในแต่ละช่วงวัยของธุรกิจ

ระบบ MRP เป็นเครื่องมือพื้นฐานสำหรับโรงงานที่ต้องการควบคุมวัตถุดิบกับรอบการสั่งซื้อให้เที่ยงตรงผ่านการคำนวณจากแผนผลิตหลักและรายการชิ้นส่วนสินค้า ส่วน ERP คือระบบที่ขยายขอบเขตการทำงานให้ครอบคลุมทุกมิติของธุรกิจ รวมศูนย์ข้อมูลพร้อมลดความซับซ้อนในการประสานงานระหว่างแผนกค่ะ

เจ้าของธุรกิจควรเริ่มจากการสำรวจความพร้อมของข้อมูลและเป้าหมายการขยายตัว ถ้าต้องการเน้นความนิ่งในสายการผลิตการเริ่มด้วย MRP ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่ถ้าต้องการบริหารความเสี่ยงด้านการเงินและยอดขายร่วมด้วย การลงทุนในระบบ ERP จะหนุนการสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันในระยะยาว

ขอบเขตการทำงานของแต่ละระบบที่เจ้าของธุรกิจควรรู้

MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่เน้นการคำนวณวัตถุดิบและชิ้นส่วนให้พอดีกับแผนการผลิต นำไปสู่การป้องกันปัญหาของขาดคลังหรือเงินจมในคลัง ระบบจะดึงข้อมูลจากรายการชิ้นส่วนสินค้า (BOM) มาวิเคราะห์ร่วมกับตัวเลขสั่งซื้อจริง กำหนดตารางเวลาสั่งซื้อที่รัดกุม เจ้าของธุรกิจจะเห็นภาพว่าต้องเตรียมเงินสดเท่าไรสำหรับซื้อของในรอบถัดไป

การทำงานครอบคลุมตั้งแต่การเช็คปริมาณสินค้าคงคลังรวมถึงการออกใบสั่งซื้ออัตโนมัติ ตอนวัตถุดิบถึงจุดสั่งซื้อซ้ำ (Reorder Point) ระบบจะแยกแยะลำดับความสำคัญของงานที่ต้องผลิตก่อนหลังตามวันส่งมอบให้ลูกค้า ลดความสับสนในโรงงานที่มีการประกอบชิ้นส่วนซับซ้อนหลายขั้นตอน โรงงานผลิตเฟอร์นิเจอร์ที่ใช้ชิ้นส่วนไม้และน็อตหลายสิบรายการ ลดระยะเวลารอคอย (Lead Time) ลงได้

ด้านระบบ WMS ดูแลการจัดวางและเคลื่อนย้าย ส่วนระบบ MRP ทำหน้าที่เป็นตัวกำหนดทิศทางว่าของเหล่านั้นต้องถูกนำมาใช้ตอนไหนและปริมาณเท่าไร การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างสองระบบหนุนให้ฝ่ายจัดซื้อทำงานได้ถูกต้อง บรรเทาความเสี่ยงจากการสั่งซื้อซ้ำซ้อนที่เกิดขึ้นบ่อย ข้อมูลที่ได้สามารถนำไปวิเคราะห์ต้นทุนขายจริง (Cost of Goods Sold) ได้ทันทีหลังจบกระบวนการผลิตในแต่ละรอบค่ะ

การทำงานร่วมกันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพให้องค์กร

MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัสดุที่ทำให้ฝ่ายผลิตและฝ่ายจัดซื้อเห็นข้อมูลคลังสินค้าตรงกัน บรรเทาปัญหาการทำงานแบบแยกส่วน ระบบนี้คำนวณจาก Bill of Materials (BOM) ระบุว่าต้องสั่งชิ้นส่วนไหน จำนวนเท่าไรและต้องนำของเข้าวันไหน นำไปสู่การส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าทันตามกำหนดค่ะ

การเชื่อมโยงข้อมูลตัดขั้นตอนการสอบถามสถานะระหว่างแผนกที่เสียเวลาหลายชั่วโมงต่อวัน ข้อมูลที่อัปเดตทันทีบรรเทาความผิดพลาดจากการจดบันทึกด้วยมือ พร้อมลดปริมาณสินค้าคงคลังส่วนเกินจากมูลค่าสินค้าค้างคลังเดิม ทีมวางแผนเลือกรับของเข้าเฉพาะตอนที่จำเป็นต้องใช้จริงเท่านั้น

ฝ่ายบัญชีมองเห็นกระแสเงินสดที่ต้องเตรียมล่วงหน้าผ่านแผนการจัดซื้อที่ระบบคำนวณไว้ให้ การทำงานที่สอดประสานกันลดค่าใช้จ่ายจากการเร่งส่งของด่วนที่มีราคาสูงกว่าปกติ แพลตฟอร์มที่รวมทุกอย่างไว้ที่เดียวช่วยให้การไล่เช็คย้อนกลับทำได้ภายในไม่กี่วินาทีตอนพบปัญหาในการผลิต

เลือกใช้ระบบไหนให้เหมาะกับธุรกิจมากที่สุด ?

MRP คือระบบบริหารจัดการวัตถุดิบที่ใช้คำนวณว่าต้องใช้ชิ้นส่วนอะไร จำนวนเท่าไรและต้องสั่งซื้อช่วงเวลาไหน หนุนให้การผลิตเดินหน้าต่อได้โดยไม่ติดขัด ระบบจะประมวลผลจากรายการวัสดุหรือ Bill of Materials (BOM) ร่วมกับจำนวนสินค้าคงคลังที่มีอยู่จริงและแผนการผลิตหลักเพื่อออกใบสั่งซื้อให้รัดกุม วิธีนี้ลดปัญหาการกักตุนของเกินจำเป็นจนเงินจมหรือของขาดมือจนต้องหยุดสายการผลิตกะทันหัน

การนำระบบนี้มาใช้ปิดช่องโหว่จากการคำนวณด้วยมือหรือการคาดเดาของฝ่ายจัดซื้อที่มักมีความคลาดเคลื่อนสูง ซอฟต์แวร์จะคำนวณ Lead Time ของซัพพลายเออร์แต่ละเจ้ามารวมกับระยะเวลาที่ใช้ผลิตจริงในโรงงาน ข้อมูลเหล่านี้หนุนการมองเห็นภาพรวมว่าต้องมีวัตถุดิบพร้อมหน้างานล่วงหน้ากี่วัน การตั้งค่าระดับสินค้าคงคลังสำรองในระบบร่วมรับมือความเสี่ยงกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินในห่วงโซ่อุปทาน

โรงงานส่วนใหญ่ที่เปลี่ยนจากการจดบันทึกแบบเดิมมาใช้ระบบนี้มีแนวโน้มลดระยะเวลาการถือครองสินค้าคงคลังลงได้ภายในไม่กี่เดือน การเลือกซอฟต์แวร์ที่รองรับการปรับเปลี่ยนสูตรผลิตแบบ Real-time ช่วยให้ฝ่ายวางแผนปรับตัวได้ทันทีถ้ามีการแก้ไขรายละเอียดสินค้าจากลูกค้าหรือทีมออกแบบค่ะ

สัญญาณที่บอกว่าธุรกิจของคุณต้องการระบบวางแผนผลิต

จุดสังเกตคือถ้าเริ่มคุมสินค้าคงคลังวัตถุดิบไม่ได้จนเกิดปัญหาของขาดในเวลาที่ต้องการผลิต หรือมีของค้างคลังเยอะเกินความจำเป็นจนเงินจม การเข้าใจว่า MRP คืออะไร จะช่วยให้เห็นภาพว่าระบบนี้เข้ามาจัดการเรื่องการคำนวณวัตถุดิบให้สัมพันธ์กับปริมาณคำสั่งซื้อ การใช้ไฟล์ตารางคำนวณบันทึกข้อมูลเริ่มทำงานช้าลงและมีข้อผิดพลาดเพิ่มขึ้น

1. ฝ่ายผลิตรอวัตถุดิบนานจนงานล่าช้ากว่ากำหนด
2. ตัวเลขสินค้าคงคลังในบัญชีกับของจริงในคลังสินค้าไม่ตรงกัน
3. ต้องสั่งซื้อของแบบด่วนพิเศษบ่อยครั้งดันต้นทุนพุ่งสูง 
4. จัดตารางผลิตงานแทรกไม่ได้เพราะไม่รู้กำลังการผลิตจริง 

การเช็คความพร้อมก่อนเริ่มงานแต่ละกะที่กินเวลานานผิดปกติบ่งบอกว่าข้อมูลกระจัดกระจาย กรณีต้องเช็คสถานะงานผ่านการเดินถามหรือโทรศัพท์ ระบบเข้ามาตัดขั้นตอนให้เหลือเพียงหน้าจอเดียว ข้อมูลที่ถูกต้องเปิดทางให้ลดพื้นที่จัดเก็บในโรงงานลงได้

การเลือกโปรแกรมที่เชื่อมต่อกับระบบคลังสินค้าได้ต่อเนื่อง

การเลือกโปรแกรมที่เชื่อมต่อกับคลังสินค้าได้ต่อเนื่องต้องเน้นความสามารถในการซิงค์ข้อมูลสินค้าคงคลังแบบทันที หนุนให้ระบบคำนวณการผลิตทำงานได้ถูกต้อง โปรแกรมที่มีคุณภาพจะเอื้อต่อการเข้าใจว่า MRP คืออะไร ในแง่ของการวางแผนความต้องการวัสดุให้สอดรับกับสินค้าคงคลังจริง การส่งต่อข้อมูลระหว่างแผนกต้องไม่มีช่องว่าง นำไปสู่การลดความผิดพลาดจากการป้อนข้อมูลด้วยมือ

การเชื่อมต่อที่สมบูรณ์หนุนให้ระบบรับรู้ปริมาณวัตถุดิบที่ถูกจองไว้สำหรับใบสั่งผลิตอื่นไปแล้ว ส่งผลให้การวางแผนจัดซื้อทำได้ตรงเป้าและไม่เกิดปัญหาของขาด การเลือกใช้ซอฟต์แวร์ที่ใช้ฐานข้อมูลเดียวกันหรือมี API รับส่งข้อมูลที่เสถียรเอื้อให้ฝ่ายวางแผนเห็นสถานะสินค้าเคลื่อนไหวได้ตลอด 24 ชั่วโมงค่ะ

การเช็กข้อมูลว่าโปรแกรมบันทึกระยะเวลารอสินค้าจากคู่ค้าแต่ละรายได้ เอื้อต่อการนำไปคำนวณจุดสั่งซื้อใหม่ได้อัตโนมัติ ธุรกิจผลิตเฟอร์นิเจอร์ขนาดใหญ่ ใช้ระบบเชื่อมต่อนี้จัดการไม้และน็อตหลายขนาดให้เพียงพอต่อการผลิตในแต่ละรอบสัปดาห์ โดยไม่ต้องเก็บสินค้าคงคลังค้างไว้นานเกินความจำเป็น

สิ่งที่คนมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับคำว่า MRP คืออะไร ?

คนส่วนใหญ่เข้าใจว่า MRP เป็นเพียงโปรแกรมเช็กสินค้าคงคลังหรือระบบบันทึกรายการสั่งซื้อของฝ่ายจัดซื้อ แต่ในความเป็นจริง MRP คือเครื่องมือวางแผนที่คำนวณถอยหลัง (Backward Scheduling) จากวันที่ลูกค้าต้องการของ ระบุว่าต้องเริ่มสั่งซื้อวัตถุดิบชิ้นแรกสุดในวันไหน ส่งผลให้ทันเวลาผลิตพอดีค่ะ

ความสับสนที่พบบ่อยคือการมองว่า MRP เป็นสิ่งเดียวกับ ERP ทั้งที่จริงแล้ว MRP เป็นเพียงฟังก์ชันย่อยที่เน้นเรื่องการจัดการวัสดุและการผลิต ตอนระบบรับรู้ว่ามีออเดอร์เก้าอี้ 100 ตัว ระบบจะแตกสูตรการผลิต (BOM) ออกมาเป็นจำนวนไม้ น็อต และผ้าบุ พร้อมหักลบยอดกับสินค้าคงคลังจริงทันที

โรงงานขนาดเล็กกังวลว่าระบบนี้ยุ่งยากเกินความจำเป็นและเหมาะกับโรงงานใหญ่เท่านั้น แต่ความจริงคือถ้าสินค้ามีส่วนประกอบมากกว่า 20 ชิ้นขึ้นไป การใช้คนคำนวณผ่านตารางเสี่ยงเกิดข้อมูลตกหล่นสูง การใช้ระบบอัตโนมัติเข้ามาจัดการหนุนการลดภาระงานซ้ำซ้อนและป้องกันปัญหาการหยุดชะงักของสายการผลิตเพราะน็อตเพียงตัวเดียวหายไปจากคลังสินค้า

MRP ความหมายในเชิงบริหารจัดการที่ไม่ได้มีแค่เรื่องเงินหรือตำแหน่งงาน

MRP คือระบบที่เน้นบริหารจัดการเวลาและความพร้อมของทรัพยากรหนุนให้กระบวนการผลิตเดินหน้าได้โดยไม่สะดุด แทนที่จะมองแค่เรื่องงบประมาณจัดซื้อ ระบบนี้เข้ามาคำนวณว่าต้องใช้ชิ้นส่วนอะไร จำนวนเท่าใดและต้องสั่งล่วงหน้ากี่วัน สอดรับกับแผนงานผลิตหลัก

การจัดการแบบนี้หนุนการแบ่งเบาภาระงานของทีมคลังสินค้าและฝ่ายผลิตที่เจอปัญหาสินค้าล้นหรือของขาดจนสายพานหยุด ระบบเปลี่ยนจากการคาดเดาความต้องการมาเป็นการใช้ข้อมูลจริงจากคำสั่งซื้อลูกค้ามาถอดรหัสเป็นรายการวัสดุที่ต้องใช้ในแต่ละช่วงเวลา

ระบบนี้เข้ามาบรรเทาความขัดแย้งระหว่างแผนกจัดซื้อกับแผนกผลิต ถ้ากำหนดค่า Lead Time ของวัสดุ 3 วัน ในระบบ ทุกฝ่ายจะเห็นตารางงานที่เชื่อมโยงกันและทำงานบนฐานข้อมูลเดียวกันค่ะ

ความเข้าใจเรื่องระบบจัดการผลิตในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนไป

MRP คือระบบการวางแผนความต้องการวัสดุที่ทำหน้าที่คำนวณว่าต้องใช้ชิ้นส่วนอะไร จำนวนเท่าใดและต้องสั่งซื้อช่วงเวลาใด หนุนให้กระบวนการผลิตเดินหน้าได้โดยไม่เกิดปัญหาของขาด ท่ามกลางซัพพลายเชนที่ผันผวน ระบบนี้ทำหน้าที่เชื่อมโยงตารางผลิตหลักเข้ากับฐานข้อมูลคลังสินค้าเพื่อป้องกันปัญหาเงินจมอยู่กับสินค้าคงคลังที่ไม่ได้ใช้งาน

การทำงานของระบบอาศัยข้อมูลจากรายการโครงสร้างสินค้าเพื่อแตกรายละเอียดความต้องการดิบออกมาเป็นแผนการจัดซื้อที่ชัดเจน เทคโนโลยีคลาวด์เอื้อต่อการเข้าถึงข้อมูล Real-time ทุกที่ หนุนการลดความผิดพลาดจากการป้อนข้อมูลด้วยมือเมื่อเปรียบเทียบกับการใช้ตารางคำนวณแบบเดิม

โรงงานยุคใหม่ใช้ระบบนี้คุมต้นทุนการถือครองสินค้าให้อยู่ในระดับต่ำที่สุดพร้อมรองรับความต้องการลูกค้าที่เปลี่ยนไปอย่างฉับไว การปรับค่าระยะเวลารอคอยวัสดุเพียง 1-2 วัน ในฐานข้อมูลระบบส่งผลต่อประสิทธิภาพในการส่งมอบสินค้าตามกำหนดของลูกค้าค่ะ

สรุป

MRP คือระบบวางแผนความต้องการวัตถุดิบเพื่อจัดการสินค้าคงคลังให้รัดกุม โดยคำนวณจาก ตารางการผลิตหลัก ผู้อ่านจะเห็นภาพว่าต้องสั่งวัตถุดิบชิ้นใดมาเติมปริมาณเท่าใดให้ทันกำหนดส่งมอบ ระบบนี้เข้ามาลด ต้นทุนจม จากการสั่งของมากองทิ้งไว้เกินจำเป็น รวมถึงป้องกันปัญหาสายการผลิตหยุดชะงักเพราะขาดชิ้นส่วนเล็กเพียงชิ้นเดียว

เจ้าของกิจการควรเริ่มรีวิวความถูกต้องของ ข้อมูลสต็อก และสูตรการผลิตก่อนนำระบบไปปรับใช้ หนุนการบรรเทาความผิดพลาดในการประมวลผล กรณีที่ต้องการเปลี่ยนจากระบบจดมือเป็นระบบอัตโนมัติ ทีมงาน Grid WMS พร้อมให้คำแนะนำในการเลือกเครื่องมือที่เข้ากับโรงงานค่ะ

บทความแนะนำ: ERP MES WMS แตกต่างกันอย่างไร เลือกใช้ระบบไหนดีที่สุด ?